Na podstawie pewnych przepisów unijnych Zakład Ubezpieczeń Społecznych Gdańsk jest zobowiązany także do rozliczania w sposób szczególny niektórych cudzoziemców spoza krajów członkowskich UE. Dotyczy to między innymi krajów nienależących do Unii Europejskiej, ale będących członkami Europejskiego Obszaru Gospodarczego (Norwegia, Liechtenstein), ale nie tylko. ZUS Wałbrzych będzie partycypował w kosztach nabycia uprawnień do świadczeń społecznych mieszkańców Kazachstanu, Kanady, Gruzji, Armenii czy Australii. Jest to następstwo podpisania odrębnych umów międzynarodowych, które z zasady są umowami wzajemnymi, co oznacza, że Polacy zatrudnieni w takich krajach także będę ów okres mieli w odpowiedni sposób wliczony w kapitał ubezpieczeniowy, z którego ZUS Wrocław będzie korzystał. Co ważne, i w tym przypadku mówimy jedynie o koordynacji nie o jakimkolwiek ujednoliceniu przepisów, przy czym koordynacja poza Unią Europejską funkcjonuje nieco inaczej niż wewnątrz państw członkowskich, co wynika z innej rangi dokumentów decydujących o podjęciu koordynacji. Niemniej jednak jest to rzecz, z której warto sobie zdawać sprawę w obliczu swobodnego przepływu ludności i kapitału.
Unijna koordynacja a cudzoziemcy spoza UE
nie tylko emerytury
Choć Zakład Ubezpieczeń Społecznych to dla większości ubezpieczonych emerytury i renty to w rzeczywistości jest to instytucja znacznie bardziej wszechstronna. To właśnie ZUS Elbląg odpowiada za rozpatrywanie wniosków i wypłatę ewentualnych świadczeń z tytułu choroby zawodowej. Choć ostatnio katalog chorób zawodowych skrócił się dosyć znacząco to jednak ZUS Gdańsk wciąż obsługuje dosyć dużo zgłoszeń właśnie z tego tytułu. Poza tym różne rodzaje ubezpieczeń zdrowia i społecznych także jest realizowanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Łódź, choć w rzeczywistości jest to tylko i wyłącznie instytucja, która przekazuje pieniądze świadczeniobiorcy, ponieważ sam jako takich funduszy nie gromadzi. Konta poszczególnych płatników i świadczeniobiorców prowadzi centrala Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, która w ogóle koordynuje większość działań całego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Nie chodzi jednak o kontrolę w stylu narzucania konkretnych poleceń, ale raczej o ustalanie norm i standardów, wedle których funkcjonować muszą terenowe jednostki organizacyjne niższego szczebla. Pewna centralizacja sprzyja bowiem spójności zarządzania, a kolei instytucja zdecentralizowana ma większe możliwości kontaktu z petentem.
